Бурханч лам Г.Пүрэвбатын барьж босгосон Аглаг бүтээлийн сүм хэдийнээ дотоодын аялал жуулчлалын нэг том төв болжээ. Ажлын өдрүүдэд 600-800, амралтын өдрүүдэд 6000-8000 хүн тус бүтээлийн сүмээр зочилдог байна. Сүсэг сэтгэлт жирийн иргэдээс гадна цэвэр агаар, буйд орчинд гарч тархи оюунаа амраан, бурханы шүншиг, адис оршсон газраас энерги авангаа чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх жир сонирхолтой хүмүүс ч олон байдаг болов уу.
Хотоос Дархан орох замд буюу 192 км давхиад Аглаг бүтээлийн сүм гэсэн самбараар эргэж, шороон замаар 6,5 км яваад зорьсон газраа очно. Төв аймгийн Борнуур сумын Далийн ам хэмээх байгалийн тогтоцоосоо өвөрмөц, зориулагдсан юм шиг энэ амны үүдэнд нэг жуулчин 5000 төгрөгийн тасалбар авч дотогш нэвтэрнэ. Цогцолборын гол бүтээн байгуулалт нь Бүтээлийн сүм.
Гарьд арслан хоёрын дундаас төрсөн найман хөлт арслангаар мануулсан тус сүмийг Диваажингийн орны хэлбэр маягаар бодож, тохижуулсан. Үүднээсээ маанийн зургаан үсэг сийлсэн байгалийн ургаа чулуу, өвөрт нь ураг, Энхжингийн орон хэмээгдэх бичил байшингуудад Их хөлгөн судар Ганжуур, Данжуурыг агуулсан, Ногоон дарь эх, Лхам сахиус, Дамдинчойжоо буюу Эрлэг номун хааны хөрөг зураг сэлтээр тохижуулсан нь сүмийн нэг давхар. Хоёр давхарт малгай болон гутлаа тайлж орно, фото зураг бичлэг хийхийг хориглоно. Энэ давхарт Бурхан багшийн их бие байрлах бөгөөд хоймортоо Монголын сүүлчийн эзэн хаан Богд Жавзандамба хутагт, гэргий Дондогдулам хатны хөрөг, дээхэн талд нь Г.Пүрэвбат ламд Монголын бурхан шашны урлахуйн их ухааныг зааж, өвлүүлж үлдээсэн 2 их багш, баатрын дуулга бас бус бурхадын хөрөг залрах аж. Цаад талын өрөөнд жинхэнэ сонин бүтээл, олдворуудыг байрлуулсан байх бөгөөд гадны орнуудад бол томоохон музей байгуулаад жуулчдыг татах нэг хэрэгсэл болгомоор олдворууд байх аж.
Сүм байрлах Гарьд уулын эзэн сахиус хэмээх бэлэг эрхтэн нь хэн хүний анхаарал татах амьтнаас авахуулаад аварга могойн хальс, матрын арьс, 4 эвэрт хонь, 6 эвэрт бор гөрөөс, эвэртэй туулай, луу, их арваалж гэх мэт эрт галавын үед л байсан болов уу гэмээр, зүүд нойронд л үзэж харж болох сонин, содон, өвөрмөц үзвэрүүд энэ бүтээлийн сүмийн хамгийн сонирхолтой хэсэг нь болов уу. Эдгээрийн цөөн хэсэг нь байгалиас олдсон буюу бодит зүйлс, ихэнх нь байгалийн чулуу, мод тэргүүтэн дээр суурилж урласан уран сайхны, хийсвэр амьтад хэмээн тайлбарлагч нь тайлбарлана лээ.
Бүтээлийн сүмийн эргэн тойронд эхийн умай, эхийн сав, хүслийн мод, тэнгэрээс буусан сум, маанийн үсэгт хад чулуун бодь суварга гэх мэт маш олон үзэж харах юмс байхаас гадна сүмийн баруун урд талд 2 дүнзэн байшинд Г.Пүрэвбат лам гэргийн хамт амьдран суудаг сууц, зүүн урд талд “Их хишиг” зоогийн газар, урдхан нь лам нарын сууц хэмээх дан дүнзэн байшингууд, ажилчдын гэр хэмээх хэдэн монгол гэр тэргүүтнээс Аглагийн сүм бүрдэх аж.
Туулай, могой, галуу, тахиа, нохой тэргүүтэн энэ орчмын үндсэн оршин суугчдын нэг хэсэг. Бүхэлдээ байгальлаг, бурханлаг, буйдхан, эгэл сайхан амьсгал бүрдсэн цогцолборт газар. Г.Пүрэвбат лам ихэвчлэн өдөртөө эндээ сууж, сүсэгтэн олныг хүлээж авдаг бөгөөд биднийг очих үе их үдийн үе таарсан болоод ч тэр үү, хот руугаа зөрөөд орчихсон учраас уулзалдаж чадсангүй.
Сэтгэгдэл (12)